Obecnie nie stosuje się powszechnie przyjętego podziału na narkotyki twarde i miękkie, zaznaczając podobną szkodliwość wszelkich substancji toksycznych. Prawdą jest, że niektóre narkotyki uzależniają mocniej i szybciej, inne słabiej i wolniej, ale wszystkie prowadzą do problemów natury psychicznej, fizycznej i społecznej. Podstawowy podział, stosowany powszechnie przez ekspertów, opiera się na sześciu grupach środków podzielonych ze względu na pochodzenie chemiczne, działanie i objawy. Na stronie tej przytoczone zostały najpopularniejsze i najczęściej spotykane w Polsce narkotyki.

Opiaty

Opiaty to związki chemiczne pozyskiwane z maku: opium, morfina, kodeina, heroina, demerol. Działanie – ogólne dobre samopoczucie, spokój, senność. Redukują niepokój, wrogość i agresję, ból psychiczny i fizyczny, obniżają ciśnienie krwi, powodują dysfunkcje seksualne.

Środki pobudzające:

Charakterystyczny dla tego typu środków jest zbliżony do siebie efekt działania, przejawiający się w ogólnym pobudzeniu organizmu, zwiększeniu jego wydajności i pozbawieniu oporów psychicznych przed dużym wysiłkiem. Środki pobudzające należą obecnie do najbardziej popularnych wśród młodzieży, gdyż poprawiają koncentrację w nauce, pozwalają szaleć całą noc na dyskotekach oraz pozbawiają strachu i obaw.

Amfetamina

Powstała na początku XX w. jako środek do leczenia astmy. Ma właściwości pobudzające i euforyczne.

Metamfetamina (meth, crank, ice)

Działanie podobne do amfetaminy, skutki uboczne – bezsenność, hipertermia, paranoja, depresja, niepokój, podniesienie ciśnienia krwi, wady serca, udar, objawy podobne do schizofrenii.

Kokaina

Zwęża naczynia krwionośne, zwiększa ciśnienie krwi, może powodować arytmię. Powoduje zmiany nastroju i stanów emocjonalnych – wrażenie pobudzenia, dobrego samopoczucia, wigoru i euforii. Nie wpływa na procesy postrzegania i nie zniekształca rzeczywistości. Może też wywoływać negatywne stany emocjonalne , zakłócenia zachowania, bezsenność, hiperagresję, rozdrażnienie, impulsywność i panikę, nawet psychozę paranoidalną.

Crack

Kokaina wymieszana z eterem lub domieszką sody do pieczenia ciast. Szarożółte kryształki tego narkotyku palone w fifkach nie są popularne wśród polskiej młodzieży. To głównie narkotyk wielkomiejskich gett w Stanach Zjednoczonych.

Ekstazy

To pochodna amfetaminy, jest to narkotyk stosunkowo nowy i występuje w Polsce od niespełna dziesięciu lat. Stosowany przede wszystkim przez młodzież spędzającą noce na dyskotekach. Daje odprężenie i relaks przy jednoczesnym pobudzeniu. MDMA, bo tak też nazywa się ekstazy, przyjmowany jest w postaci pigułek, raczej okazyjnie niż nałogowo przez poważnie uzależnionych narkomanów.

Środki halucynogenne:

LSD, meskalina, psylocybina

Substancje wpływające na sposób postrzegania – zniekształcające rzeczywistość, wywołują wyraźne i niezwykłe wrażenia percepcyjne (zaburzenia wizualne, dotykowe, słuchowe). Wzmacniają przeżycia estetyczne. Zazwyczaj są w niewielkim stopniu toksyczne, zdarzały się jednak przypadki zgonów – samobójstw po ich użyciu, także reakcje psychotyczne i ataki paniki, trwałe zaburzenia percepcji (flashbacks) krótkie epizody działania środka, nawet w kilka lat po ostatnim użyciu – u 15 % osób zażywających LSD.

Kanabinole

Narkotyki z tej grupy są przetworami konopii indyjskich (Cannabis sativa), zawierających aktywną substancje THC. Do tego rodzaju środków zaliczamy marihuanę pozyskiwaną z suszonych damskich kwiatostanów rośliny, łudząco przypominającej majeranek. Palona w fajkach i skrętach jest obecnie jednym z najłatwiej dostępnych narkotyków na rynku. Haszysz, będący wyciągiem z żywicy konopii, przyjmuje postać małych, brązowych kostek przypominających plastelinę. Podgrzewany, palony jest w fajkach lub kruszony, mieszany z tytoniem i spożywany w skrętach, tak jak w przypadku marihuany.Chociaż kanabinole nie powodują zależności fizycznej, mogą silnie uzależnić psychicznie i uodpornić organizm na substancję aktywną, która utrzymuje się w tkance tłuszczowej nawet do sześciu miesięcy po ostatnim zażyciu środka.

Odurzenie kanabinolami charakteryzuje się:

  1. znaczną poprawą nastroju

  2. poczuciem beztroski, odprężenia

  3. często występują nieuzasadnione wybuchy śmiechu i euforii

  4. zatraca się poczucie czasu, który zwalnia, pozwalając na cieszenie się życiem i odsunięcie od siebie problemów.

Kleje i inne substancje lotne i wziewne

Bardzo specyficznym rodzajem narkomanii jest odurzanie się oparami substancji chemicznych powszechnie dostępnych na rynku przemysłowym i medycznym. W taki sposób odurzano się w Polsce na początku drugiej połowy XX wieku, w związku z utrudnionym dostępem do klasycznych środków odurzających. Nie są to narkotyki w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz substancje, które posiadają właściwości odurzające, niejednokrotnie nawet halucynogenne. Są to różnego rodzaju rozpuszczalniki, aerozole, kleje szybko schnące, płyny do czyszczenia, proszki, gazy, pasty. Ze względu na łatwą dostępność są to substancje zażywane głównie przez dzieci, czasem nawet przez siedmiolatków. Bardzo powszechnym sposobem odurzania się tego rodzaju substancjami jest „klejenie się”, czyli inhalowanie się oparami kleju wlanego do małej foliowej siatki. Efekty działania takich substancji są zbliżone do upojenia alkoholowego: występują zaburzenia koordynacji, bełkotliwa mowa i niemożność zebrania myśli.

Barbituriany i inne leki uspokajające

Kategorią zbliżoną do środków lotnych stanowią leki uspokajające. Uzależnienie od tego rodzaju substancji nazywa się lekomanią. Barbituriany to leki stosowane głównie do zwalczania bezsenności lub przemęczenia psychicznego. Są to różnego rodzaju pigułki i kapsułki. Najpopularniejsze z nich to luminal, relanium, ketonal, diazepan. Ten rodzaj narkomanii występuje najczęściej pośród pacjentów leczonych tymi substancjami, ale zdarza się, że po barbituriany sięga także młodzież. Lekarstwa stosowane w nadmiarze oszołamiają, wywołując jednocześnie poczucie obojętności. Zażywane przez dłuższy czas doprowadzają do niezrównoważenia psychicznego, depresji, lęków i zaburzeń wegetatywnych.